Khi bạn lồng khung một bức ảnh giá trị, một bản in giới hạn (limited edition) hay một tác phẩm gốc vẽ bằng màu nước sau lớp kính, chúng ta thường cho rằng nó đã được bảo vệ an toàn. Lớp kính không chỉ che chắn bụi bẩn mà còn bảo vệ tác phẩm khỏi các va chạm vô tình. Toàn bộ hệ khung giúp giữ cho tranh được ngay ngắn, đẹp đẽ.
Tuy nhiên, trong khoa học bảo tồn nghệ thuật, một chiếc khung tranh hoàn toàn có thể biến thành một “buồng hủy tác phẩm” nếu các vật liệu bên trong khung không được lựa chọn một cách phù hợp và đúng đắn.
Trong số các thành phần cấu tạo bên trong khung, tấm bo giấy (hay còn gọi là bo cửa sổ, mountboard, passe-partout) thường được xem đơn thuần như một chi tiết trang trí – cửa sổ màu trắng giúp hướng mắt người xem vào bức tranh. Tuy nhiên, trên thực tế, tấm bo giấy đóng vai trò là một tấm lá chắn quan trọng về mặt cấu trúc và hóa học trong việc bảo vệ tác phẩm của bạn.
Những mối nguy tiềm ẩn bên trong một chiếc khung thông thường
1. Tác phẩm tiếp xúc trực tiếp với kính & Hiện tượng ngưng tụ nhiệt
Tại khí hậu nhiệt đới ẩm như Việt Nam, sự chênh lệch nhiệt độ giữa phòng máy lạnh và môi trường bên ngoài thường xuyên tạo ra hiện tượng ngưng tụ hơi nước vi mô ở mặt trong của kính.
Nếu tác phẩm được đóng khung mà không có tấm bo giấy (hoặc dùng loại bo quá mỏng), bề mặt bản in sẽ chạm trực tiếp vào mặt kính. Theo thời gian, độ ẩm bị mắc kẹt giữa giấy và kính sẽ gây ra hiện tượng:
Dính lên kính: Bề mặt tranh, lớp phủ ảnh hoặc mực in đều có nguy cơ bị dính chặt vào mặt trong của kính. Khi muốn tháo ra, tác phẩm chắc chắn sẽ bị rách bóc lớp bề mặt.
Nấm mốc & Vết ố: Độ ẩm ứ đọng tạo môi trường lý tưởng cho vi nấm phát triển, hình thành các vết ố vàng/nâu đốm chấm hoặc rễ kết tủa ăn sâu vào các lớp tác phẩm – không thể phục hồi được.
Tấm bo giấy bảo vệ như thế nào: Một tấm bo giấy được cắt chuẩn xác tạo ra một khoảng không, ngăn cách bề mặt tác phẩm với lớp kính/acrylic. Khoảng trống này giúp không khí lưu thông và triệt tiêu nguy cơ tiếp xúc trực tiếp giữa tác phẩm và mặt trong tấm kính.
2. Hiện tượng “Cháy bo” (Mat Burn) & Bốc hơi Axit (Acid Off-Gassing)
Không phải tấm bo giấy nào cũng giống nhau. Các loại bo dại trà, chi phí thấp, thường được làm từ nguyên liệu là bột giấy từ gỗ chưa qua xử lý tinh chế, do đó còn chứa hàm lượng lignin rất cao. Lignin là một loại hợp chất hữu cơ tự nhiên có trong gỗ, giúp cho cây cứng cáp nhưng lại khiến giấy bị ố vàng và mục giòn theo thời gian.
Vì theo thời gian, Lignin sẽ bị oxy hóa và giải phóng axit. Axit bị nhốt trong không gian kín của khung tranh:
Nó liên tục giải phóng khí axit vào môi trường vi mô xung quanh tác phẩm.
Axit ngấm ngược trực tiếp vào các sợi giấy của tác phẩm.
Xuất hiện các đường ố nâu/vàng sẫm dọc theo mép cắt bo – hiện tượng mà giới chuyên môn gọi là mat burn (tạm dịch là “cháy bo”).
Tiêu chuẩn nào làm nên một Tấm bo giấy lưu trữ đúng nghĩa?
Để đảm bảo khả năng bảo vệ cho tác phẩm trưng bày hay cả bản in thương mại, các bộ tiêu chuẩn quốc tế như Fine Art Trade Guild (FATG) phân loại bo tranh theo các cấp độ nghiêm ngặt. Trong khi FATG Level 2 đại diện cho chuẩn Khung Bảo tồn (Conservation), thì FATG Level 3 (Cấp độ Commended) mang đến giải pháp bo lõi alpha-cellulose sạch, không chứa acid, giúp bảo vệ bản in và bằng khen không bị ố vàng lõi theo thời gian.
Nâng tầm và bảo vệ bộ sưu tập của bạn cùng VG-Lab
Tại VG-Lab, bảo tồn di sản là trọng tâm trong mọi giải pháp chúng tôi cung cấp. Chúng tôi tin rằng việc đóng khung không chỉ dừng lại ở thẩm mỹ thị giác, mà phải là một “két sắt bảo an” chống lại sự xuống cấp do môi trường tác động.
Đó là lý do tại sao VG-Lab sử dụng dòng Munken Mount Board cao cấp – được sản xuất tại Thụy Điển từ 100% sợi alpha-cellulose nguyên sinh. Hoàn toàn không chứa axit, không chứa lignin và đạt chứng nhận FSC®, bo Munken bảo đảm các bản in fine art, tác phẩm nhiếp ảnh hay chứng chỉ giá trị của bạn luôn giữ nguyên độ rạng rỡ ban đầu qua nhiều thập kỷ.
Bạn đã sẵn sàng đóng khung LƯU TRỮ cho tác phẩm của mình?
-
Mô phỏng trực tuyến: Trải nghiệm các phương án in ấn và lồng khung sử dụng tấm bo giấy bảo tồn trực tiếp trên tác phẩm của bạn tại nền tảng VG-Lab Web2Print v2.
-
Tư vấn cùng chuyên gia: Liên hệ với đội ngũ VG-Lab để lựa chọn giải pháp khung lưu trữ bảo tồn tác phẩm đúng cách.
